30 адам бир күндө ЖИ эрежелери боюнча макулдаша алабы?

30 адамдан турган инженердик стартап жасалма интеллектти (ЖИ) кантип колдонушу керек жана кайсы учурларда андан баш тартышы керек? 2026-жылдын сентябрында Lyfe Catalyst уюмунун тажрыйбалуу фасилитатору Jean Lou Fourquet стартаптын бүт командасы менен ушул суроого толук бир күн арнады.

Компаниялардагы көпчүлүк воркшоптор жакшы ниеттер менен аяктайт, бирок ишке ашыра турган конкреттүү жыйынтык болбойт. Бул жолкусу ЖИ колдонуу хартиясынын долбоору менен аяктады: команда көз караштарындагы айырмачылыктарга карабай принциптерди макулдашып, андан соң аларды өзү иреттеди.

Айырманы Agoraнын эки режимин удаалаш колдонуу жаратты. Талкуу режими күн бою адамдардын кайсы маселелерде макул болуп, кайсыларында келишпей жатканын картага түшүрдү. Андан кийин Артыкчылык берүү режими макулдашылган пикирлерди жалпы артыкчылыктардын иреттелген тизмесине айлантты.

Талкуу режими топ эмнеге макул экенин көрсөтөт; Артыкчылык берүү режими эмнени биринчи кылуу керектигин аныктайт.

Маселе: маалымат берген, бирок чечимге алып келбеген воркшоптор

ЖИ боюнча окуу күнү көбүнчө тааныш тартипте өтөт: эксперттер сүйлөйт, жандуу талкуу болот, бир нече стикер толтурулат. Баары бир нерсе үйрөнөт, бирок эч нерсе чечилбейт. Жыйынтыктар ошол бөлмөдө калат жана көп учурда үнү катуу же кызмат орду жогору адамдардын пикирин чагылдырат.

Бул стартап үчүн маселелер конкреттүү болчу. Команда мүчөлөрү ЖИ куралдарын ар кандай жолдор менен жана ар башка деңгээлде колдонушкан, бирок жалпы эрежелер болгон эмес. Айрым суроолор тобокелдикке байланыштуу эле: компаниянын машиналарынын чиймелерин жана параметрлерин тышкы ЖИ жардамчысына берсе болобу? Башкалары компаниянын баалуулуктарына тиешелүү болчу: компания машиналарынын энергия керектөөсүн 30% азайтарын белгилесе, энергияны көп сарптаган ЖИни колдонуу буга канчалык шайкеш келет?

Күндүн максаты так коюлду: жөн гана маалымат берүү эмес, команда өзү жазган жана өзүнүкү деп кабыл алган ЖИ колдонуу хартиясынын алгачкы долбоору менен чыгуу.

Күнгө чейин: чыныгы тажрыйбадан баштапкы пикирлерге

Баштапкы пикирлер жалпы даяр тизмеден эмес, команданын өз тажрыйбасынан түзүлдү. Воркшопко чейин катышуучулар үч суроого жооп беришти:

1. Жумушта генеративдик ЖИ куралын (ChatGPT, Claude, Copilot) акыркы жолу колдонгондо, андан так эмнени сурадыңыз жана ал сизге эмнени үнөмдөдү же кандай чыгым алып келди?
2. ЖИни эч качан колдонбогон кесиптешти ынандырыш керек болсо, жумушуңуздагы кайсы бир колдонуу учуру чындап пайдалуу жана эмне үчүн?
3. ЖИни дайыма колдонгон кесиптешке эскертүү бериш керек болсо, кайсы бир учурда ЖИни таптакыр колдонбоо керек жана эмне үчүн?

Жооптор баштапкы пикирлерге бириктирилди: команданын өз сөздөрү менен жазылган конкреттүү, талкуулоого боло турган сунуштар. Айрымдары эрежелер, айрымдары жакшы тажрыйбалар, башкалары ачык калган карама-каршылыктар эле. Мисалы:

• «ЖИни инженерлер мурда жазган белгилердин негизинде отчётторду кайра түзүп, тактоо үчүн колдонушубуз керек, мазмундун өзүн түзүү үчүн эмес».
• «Машиналарыбыздын чиймелерине, схемаларына жана техникалык параметрлерине байланыштуу бардык иштерде тышкы ЖИ жардамчыларына тыюу салышыбыз керек».
• «Жаңы ЖИ куралын кабыл алардан мурда, анын экологиялык таасирин иш жүзүндө үнөмдөлгөн убакытка же сапаттын өсүшүнө салыштырып баалашыбыз керек».
• «Долбоорлоо учурунда өлчөмдөрдүн же эсептөөлөрдүн варианттарын тез изилдөө үчүн ЖИни колдонууну кубаттап, акыркы чечимди инженерлерге калтырышыбыз керек».

Талкуунун сүрөттөмөсү жаңы салымдар үчүн талап койду: конкреттүү сунуш абстракттуу принциптен артык. «Жоопкерчиликтүү болушубуз керек» дегендин ордуна, «ЖИ чыгарган сандарды кардарга берилүүчү материалга кошуудан мурда дайыма текшеришибиз керек» деп жазуу сунушталды.

Күндүн жүрүшүндө: эртең мененден түштөн кийинки убакка чейин ачык бир талкуу

Agoraдагы «Компаниябызда ЖИни кантип колдонууну каалайбыз?» талкуусу жолугушууда 9:00дө ачылып, баары телефон аркылуу кошулду. Ал күнү бою ачык болуп, залда QR-код көрсөтүлүп турду.

Катышуучулардан төмөнкүлөр суралды:

• Ар бир пикирге «Макулмун», «Макул эмесмин» же «Так билбейм» деп добуш берүү
• Жаңы идеяларды бөлүшүү
• Жаңы пикирлерге добуш берүү үчүн дайыма кайрылып туруу

Программа кыска баяндамалар менен талкууларды кезектештирди: ЖИ кантип иштейт, анын экологиялык жана коомдук таасири, демократиялык санариптик технологиялардын принциптери, изилдөөдө жана инженерияда ойлонуп колдонуу жолдору. Ар бир бөлүк катышуучуларды Agoraга кайтып, добуш берүүгө жана пикир кошууга чакыруу менен аяктады. Баяндамалар талкууну байытып, талкуу кийинки сүйлөшүүгө багыт берди.

15:45те топ бир аз токтоп, пикир картасын чогуу карады. Келишпестик жараткан пикирлер жашырылбастан аталып, жазылып алынды. Максат жалпы пикирге көңүл бурардан мурда «мен эмне ойлойм» дегенден чыгып, команданын бүтүндөй позициясын көрүү болчу.

Негизги жыйынтыктар: жалпы негиз жана сакталып калган келишпестиктер

Күндүн аягында 25 катышуучу 42 пикир боюнча 730 добуш берди. Алардын 6сы гана баштапкы пикирлер болчу: калган 36сын катышуучулар күн ичинде жазышкан.

Эмнеге макул болушту

Agora эки пикир тобу тең колдогон 10 пикирди аныктады. Жалпы негиз төмөнкүдөй болду:

• Текшерүү: илимий-техникалык жаңылыктарды байкоодо ЖИни баштапкы булакка кайрылып текшерүү шарты менен гана колдонуу. Бул пикирди 84% колдоп, ал күндүн эң көп колдоо алган пикири болду.
• Ачык көрсөтүү: ЖИнин жардамы менен даярдалган техникалык документтерде бул тууралуу көрсөтүлүшү керек (68%, каршы добуш жок).
• Коргоо: компаниянын машиналарынын чиймелерине, схемаларына жана параметрлерине байланыштуу иштерде тышкы ЖИ жардамчыларын колдонбоо (68%, каршы добуш жок). ЖИге жөнөтүлгөн ар кандай компаниялык маалымат компаниянын уруксаты менен берилиши керек (60%).
• Окутуу: ар бир жаңы кызматкер биринчи күндөн тартып компания ичинде уруксат берилген ЖИ колдонуу жолдорун үйрөнөт (64%).

Белгилей кетчү нерсе, макулдашылган 10 пикирдин 7син уюштуруучулар эмес, катышуучулар күн ичинде жазышкан.

Кайсы маселелерде пикирлер бөлүндү

• «ЖИге суроо берүүдөн мурда кызматкерлер тиешелүү билими бар кесиптештеринде жооп бар-жогун текшериши керек».
• «Компанияга гана таандык болгон өзүбүздүн ички ЖИни иштеп чыгышыбыз керекпи?»

Бирок топ жөн гана ЖИни колдогондор менен каршы болгондорго бөлүнгөн жок. Компания ЖИни таптакыр колдонбошу керек деген пикирди 8% гана колдоду. Келишпестиктер күч менен макулдашылбастан, хартия үчүн ачык суроолор катары белгиленди.

Эки пикир тобу

• Прагматиктер (15 адам, 60%): ЖИ жоопкерчиликтүү колдонулганда пайдалуу курал деп эсептешет. Баары булактарды текшерүү менен техникалык жаңылыктарды байкоодо ЖИни колдонууну жана тажатма иштерди автоматташтырууну колдошту. Алар жеке маалыматтардын корголушун жана ЖИ жазылууларына компания төлөшүн каалашат.
• Гуманисттер (6 адам, 24%): адамдын тажрыйбасын жана адамдардын өз ара мамилесин биринчи орунга коюшат. Алардын 83%ы генеративдик ЖИнин коомдук жана экологиялык чыгымдары ишти тездетүүдөн түшкөн пайдадан кыйла жогору деп эсептейт; прагматиктерде бул көрсөткүч 20%. Үчтөн экиси адамдардын өз ара аракетин камтыган процессти ЖИ эч качан толук автоматташтырбашы керек деп ойлошот.

Эч бир топко кирбеген катышуучулар (4 адам) 7ден аз пикирге добуш беришкен.

Консенсустан артыкчылыктарга: хартияны иреттөө

Консенсус команда эмнеге макул экенин көрсөтөт. Бирок кайсы жерден баштоо керектигин айтпайт. Ошондуктан иш карта түзүү менен токтогон жок.

Ар башка топтордун макулдугун алган 10 пикир Agoraдагы экинчи талкууга көчүрүлдү. Бул жолу Артыкчылык берүү режими колдонулду. Катышуучулар аларды бири-бирине салыштырып иреттешти. Максат баарын камтыган тизме эмес, консенсусу да, артыкчылыгы да күчтүү болгон кыска тизме болчу.

Эң жогору орун алган жалпы артыкчылыктарга төмөнкүлөр кирди:

1. Маалыматтын сыртка чыгып кетишин, технологиялык процесстердин уурдалышын жана башка тобокелдиктерди алдын алуу үчүн ЖИ колдонгондо ачыкка чыгып калышы мүмкүн болгон купуя мазмунга этият болушубуз керек.
2. Илимий-техникалык жаңылыктарды байкоону тездетүү үчүн ЖИни (макалаларды жана патенттерди кыскача баяндоо) колдонууга уруксат беребиз, бирок маалыматка таянардан мурда дайыма баштапкы булакка кайрылып текшеребиз.
3. Изилдөө үчүн ЖИ колдонулганда, колдонуучу булактардын жок дегенде бир бөлүгүн текшериши керек.

16:30да иреттөөнүн негизинде түзүлгөн хартиянын долбоору үн чыгарып окулду. Команда аны дайыма жаңыланып туруучу документ катары кабыл алды. Ар үч айда чүчүкулак менен тандалган комитет аны кайра карап турат.

Мунун мааниси: жөн гана идея чогултуу эмес, биргелешип түшүнүү

Мээ чабуулу идеяларды чогултат. Биргелешип түшүнүү топтун чындап эмне ойлорун көрсөтөт. Agoraнын картасы командага эки таяныч берди: ишти улантуу үчүн жалпы негиз жана талкуулоого татыктуу келишпестиктер. Катышуучулар айырмаланган маселелерди тереңирээк талдап, макул болгон жерлерде кызматташа алышты.

Эки режим ар башка суроолорго жооп берет:

• Талкуу режими: айырмачылыктарыбызга карабай эмнеге макулбуз?
• Артыкчылык берүү режими: макул болгон нерселерибиздин ичинен кайсынысы эң маанилүү?

Экөө биригип, баяндамаларга арналган күндү команда өзүнүкү деп кабыл алган жыйынтыкка айлантат. Эрежелерди жетекчилик же фасилитаторлор жогору жактан таңуулаган жок. Аларды иш жүзүндө колдоно турган адамдар өздөрү түзүштү.

Алдыга көз чаптыруу

Хартия өзгөрүп турууга ылайыкталган. Чүчүкулак менен тандалган кварталдык комитет куралдар, колдонуу жолдору жана команданын өзү өзгөргөн сайын анын актуалдуулугун сактайт.

Бул формат ЖИ менен эле чектелбейт: жалпы чечим кабыл алышы керек болгон ар бир уюм ушул жолду колдоно алат.

Воркшоп жакшы ниеттер менен эле аяктабашы керек. Туура процесс болсо, ал бүт команда колдогон жалпы артыкчылыктар менен бүтөт.

Ушундай воркшоп өткөргүңүз келеби?

Agoraнын расмий өнөктөшү Lyfe Catalyst командаңыз, коомчулугуңуз, студенттериңиз же өнөктөштөрүңүз үчүн ЖИ же башка жалпы чечим тууралуу воркшопту иштеп чыгып, өткөрө алат. Lyfe Catalyst менен байланышыңыз.

Сиз буга чейин тажрыйбалуу фасилитаторсузбу? Agoraны азыр колдоно баштаңыз же биз менен түз байланышыңыз.