Идеализм иш жүзүндө: ачык жарандык технологияларды кантип туруктуу өнүктүрүүгө болот

Yuting Jiang 2026-ж., 22-сентябрь

Ачык булактуу жарандык технологиялар коомго пайда алып келет. Бирок аларды иштеп чыккан көптөгөн командалар долбоорлорун узак мөөнөттө сактап калууда кыйналышат. 2026-жылдын 22-сентябрында бул маселени Lyfe Catalyst уюмунан Jean-Lou Fourquet менен бирге Metagov коомчулугунун жолугушуусунда көтөрдүк.

Биз эки көз карашты сунуштадык: курал иштеп чыгуучунун жана аны иш жүзүндө колдонгон фасилитатордун көз карашын. Agora Citizen Network — топторго пикир келишпестиктен жалпы чечимге өтүүгө жардам берген ачык булактуу талкуу платформасы. Lyfe Catalyst мамлекеттик мекемелер жана компаниялар үчүн биргелешкен талкуу процесстерин иштеп чыгат. Төмөндө эмнелерди бөлүшкөнүбүз, кайсы багыттарга ишенип жатканыбыз жана кайсы суроолор ачык бойдон калганы тууралуу айтабыз.

Жолугушуунун толук видеосун YouTube аркылуу көрүңүз

Эки башка жол кантип кесилишти

Agora башында жарандык технология болгон эмес. Ал Франциядагы бир окуу жайдын анонимдүү форуму катары башталган. Нөлдүк билим далилдери аркылуу студенттер ким экенин ачыктабастан, ошол окуу жайда окуй турганын далилдей алышкан. Мунун аркасында алар эмгек акыны, иш тажрыйбасын, жаңы чөйрөгө аралашууну жана окуу жайдын турмушундагы нааразы кылган нерселерди коопсуз талкуулай алышкан.

Бул тажрыйба кадимки форумдун чектөөлөрүн да көрсөттү. Студенттер окууга киргенине өкүнүшөбү деген талкуу тез эле чыңалып кетти. Биз кимдир бирөөнүн сөзү агрессивдүү угулганда тил модели эскертүү берсе деп ойлодук, бирок бул ойдон баш тарттык: катышуучулар айткан сөзү көзөмөлдөнүп жатат деп ойлошсо, буга негиз болмок. Polis менен таанышып, аны дүйнө жүзүндө кантип колдонуп жүргөнүн көргөндө жакшыраак жол таптык: адамдар кандай добуш бергенин картага түшүрүү, пикир топторун аныктоо жана топторду бириктирген пикирлерди табуу. Социалдык тармактан жарандык тармакка өтүү Agoraнын негизи болуп калды.

Jean-Lou бул ойго башка жол менен келди. Ал климат тууралуу коомчулукка маалымат берип, Tournesol менен иштешип жүрүп, маселе маалыматтын аздыгында эмес экенин түшүндү. Сунуштоо системалары кайсы мазмун көп адамга жетерин аныктайт. Алар көбүнчө күчтүү эмоция жараткан жана аудиторияны бөлгөн мазмунду алдыга чыгарат. Топторго жетишпегени — аракеттерин координациялоо. Ушул ишеним Jean-Louну Lyfe Catalystти биргелешип негиздөөгө түрткөн.

Биздин жолдор ушул жерден кесилишти: куралды иштеп чыккан команда кардарларды эле эмес, өнөктөштөрдү да издеп жаткан, ал эми фасилитатор мындай курал ар бир уюмга керек деп ишенген.

Өнүмдү рыноктун талабына чогуу ылайыктоо

Agoraдагы талкууда катышуучулар кыска пикирлерге «Макулмун», «Так билбейм» же «Макул эмесмин» деп добуш берип, өз пикирлерин да кошо алышат. Талкууну бош барактан баштабоо үчүн фасилитаторлор бир нече баштапкы пикир даярдашат. Андан кийин Agora добуштардагы окшоштуктарды эң жакшы чагылдырган пикир топторун көрсөтөт. Жасалма интеллект (ЖИ) ар бир топтун өзгөчөлүгүн кыскача баяндайт. Көбүнчө эң пайдалуу натыйжа — пикир келишпестиктерине карабай бардык топтор колдогон пикирлер. Коомчулук дал ошол орток пикирлерге таянып бирге иштей алат.

Кийинки кадамды Agoraны иш жүзүндө колдонгон тажрыйба көрсөттү.

Jean-Lou жана башка фасилитаторлор Agoraны колдонгондо бир суроо жаралды: топ консенсуска келгенден кийин эмне кылыш керек?

Артыкчылык берүү режими — биздин жооп. Катышуучулар чакан топтомдордогу варианттарды салыштырышат, ал эми Agora жалпы рейтинг түзөт. Талкуу режими топ кайсы маселелерде макул экенин көрсөтөт; Артыкчылык берүү режими азыр кайсынысы эң маанилүү экенин аныктайт. Муну 30 адам бир күндө ЖИ эрежелери боюнча макулдаша алабы? деген материалдан көрүүгө болот. Jean-Lou менен өткөргөн семинарда стартаптын командасы ЖИ колдонуу боюнча өз хартиясын чогуу жазып, андагы жоболорду маанилүүлүгүнө жараша иреттеген.

Agora колдонулган ар бир долбоор өнүмдү өркүндөтүүгө жардам берди. Кошулган ар бир функция андан ары аны сураган кардарга гана эмес, бардык фасилитаторлорго пайдасын тийгизди.

Компанияларга кызмат көрсөтүү, орток ресурстарды каржылоо

Lyfe Catalyst каржылоо тартыштыгын чечүүнүн бир жолун сынап жатат. Мамлекеттик сектор үчүн түзүлгөн биргелешкен талкуу куралдары менен процесстери компанияларга да жарайт, ал эми компаниялар алар үчүн төлөй алышат. Lyfe Catalyst уюмдарга фасилитация жана кеңеш берүү кызматтарын көрсөтөт. Андан түшкөн кирешеден долбоордун түз чыгымдарын алып салгандан кийин, бирок эмгек акыны чегере электе калган сумманын 10 пайызын өзү колдонгон ачык булактуу куралдарды колдоого бөлөт. Биринчи жылы Tournesol менен Agoraга колдоо көрсөтүү пландалууда. Аларга башка долбоорлор да кошулушу мүмкүн.

Бул жалгыз жол эмес. Мындай ыкма демократиялык инновациялар үчүн төлөй алган уюмдардын каражатынын бир бөлүгүн ошол инновацияларга негиз болгон орток ресурстарды түзгөн коомчулуктарга багыттоого мүмкүндүк берет.

Биз кардарлар менен өнөктөштөрдү айырмалайбыз. Кардар куралга кызыгат. Өнөктөш командага ишенет, иш жүзүндө чечиле турган маселелерди сунуштайт жана өнүмдү өнүктүрүүгө көмөктөшөт. Жаңыдан өнүгүп келе жаткан жарандык технология долбоору үчүн бир нече жакын өнөктөш аны жөн гана кызмат көрсөтүүчү катары көргөн көп кардардан баалуу. Биргелешкен талкуу куралдарынын рыногу өзгөрүп турат. Ошондуктан фасилитаторлор менен тыгыз иштешип, топторго мындан ары эмне керек экенин билип турабыз.

Ачык, бири-бирине шайкеш жана туруктуу: үчөөнү тең камсыздай алабызбы?

Ачык код өзү эле экосистема түзбөйт. Бир эле курал өз-өзүнчө орнотулуп, обочо иштеши мүмкүн. Мындайда окшош маселелерди чечип жаткан коомчулуктар бири-биринин тажрыйбасынан үйрөнө алышпайт. Биздин стратегия эки нерсеге таянат.

  • Өнөктөштүк. Бардык функцияларды өзүбүз иштеп чыкпастан, талкууларды уюштурган фасилитаторлор жана биздикин толуктаган куралдарды иштеп чыгуучулар менен иштешебиз.
  • Өз ара иштешүү. Талкуу куралдары протокол деңгээлинде бирге иштеши үчүн Decentralized Deliberation Stack (DDS) демилгесин сунуштадык. Азыр DDS — башка ыкмаларга да ачык W3C коомчулугунун тобу.

Мунун экинчи жагы да бар. Ачыктык менен өз ара иштешүү иштеп чыгууга кеткен чыгымды азайтат, ошол эле учурда кардардын башка кызматка өтүшүн да жеңилдетет. Кардарга жабык платформадан кеткенге караганда бизден кетүү оңой. Бул карама-каршылыкты азырынча чече элекпиз. Оюбуз жөнөкөй: адамдарды бир кызматка көз каранды кылгандан көрө, алардын ишенимине ээ болуу натыйжалуураак.

Коомчулук кошкон ойлор

Презентациядан кийин чакан топтор эки маселени талкуулашты: катышуучулардын сунуштары боюнча мекемелердин иш жүзүндө чара көрүшүнө кантип жетсе болот жана адамдар колдонгусу келген жарандык технологияны кантип түзсө болот?

Мекемелердин колдоосуна ээ болуу үчүн катышуучулар төмөнкүлөрдү сунушташты:

  • мамлекеттик кызматкерлерди башынан тартып тартуу жана куралдар кантип иштей турганын тобокелдиги аз, жөнөкөй мисалдар менен көрсөтүү;
  • ар башка партиялардан колдоочуларды табуу;
  • шайланган өкүлдөр менен эле эмес, чечимдерди аткаргандар, кесиптик бирикмелер жана саясат боюнча үлгү документтерди даярдагандар менен да иштөө;
  • акча каражатынын иш жүзүндө бөлүштүрүлүшүнө таасир эте турган катышуучулук бюджеттөөдөн баштоо.

Чечим кабыл алуучулар процесс негиздүү деп кабыл алынарына жана аны жүргүзүүгө болоруна да ишениши керек. Коом катуу бөлүнүп кеткен же жаңжалдан жабыркаган шарттарда ишеним, коопсуздук жана жеткиликтүүлүк платформанын функцияларындай эле маанилүү болушу мүмкүн.

Адамдар платформаны эмне үчүн колдонуп көрөрү тууралуу сөз болгондо, Jean-Lou Agoraнын телефондо кантип иштээрин жана ЖИ даярдаган пикир топторунун баяндамалары адамдардын кызыгуусун арттырарын белгиледи. Биздин оюбузча, жарандык технологияда дизайн жөн гана жасалга болбошу керек. Катышуучулар үчүн куралдар коммерциялык колдонмолордой эле жагымдуу болушу зарыл. Терең талдоону фасилитаторлорго калтырып, катышуучуларга бири-бири менен жөнөкөй жана кызыктуу баарлашуу мүмкүнчүлүгүн берүүгө болот.

Муну азырынча чече элекпиз

Жолугушууну эки суроо менен аяктадык. Экөө тең азырынча ачык:

  1. Ачыктык баарына пайда алып келет, бирок ал пайда бирөөгө гана тийип калышы мүмкүн. Ачык куралдарды даяр кызматка айландырууну эң жакшы билген тарап алардын пайдасын толугу менен ээлеп албашы үчүн эмне кылсак болот?
  2. Орток ресурстардан аларды түзгөн адамдар да пайда көрүшү үчүн эмне кылуу керек?

Lyfe Catalystтин каражатты кайра бөлүштүрүү модели, биздин өнөктөштүк ыкмабыз жана DDS бул суроолорго жарым-жартылай жооп берет. Алардын эч бири өзүнчө жетиштүү эмес. Эгер сиз биргелешкен талкууларды уюштурсаңыз, демократиялык инфраструктураны каржыласаңыз же бири-бирин толуктаган куралдарды иштеп чыксаңыз, бул суроолорго кандай мамиле кыларыңызды билгибиз келет. Балким, жоопторду чогуу таба алабыз.

Agoraны сынап көрүңүз · Жолугушууну көрүңүз · Lyfe Catalyst